1. Wybór matury
  2. Język polski
  3. Tekst kultury i historia literatury
  4. Wyjaśnij pojęcie na podstawie fragmentu

Wyjaśnij pojęcie na podstawie fragmentu

Typ zadania z matury podstawowej z polskiego, dział „Tekst kultury i historia literatury”. Poniżej jedno przykładowe zadanie z odpowiedzią i objaśnieniem.

Rozwiąż zadanie tego typu

Na czym polega to zadanie

Trener wzoruje ten typ na zadaniu 14 z arkusza CKE z 2026 roku (formuła 2023). Za całe zadanie jest 1 punkt, tak jak w arkuszu.

Jak to rozwiązywać. Wyjaśniając pojęcie „na podstawie fragmentu”, parafrazuj konkretne słowa utworu, a nie opisuj całej epoki.

Typowy błąd. Odpowiedź ogólna o epoce zamiast wyjaśnienia na podstawie przytoczonych słów podmiotu lirycznego.

Przykładowe zadanie

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.

Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje
Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje.
Terazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony
I miedzy insze, jeden z wiela, policzony.
Jan Kochanowski, Tren IX
  1. Na podstawie przytoczonego fragmentu Trenu IX Jana Kochanowskiego wyjaśnij, co znaczy, że poeta został „z stopniów ostatnich zrzucony”.

Odpowiedź i objaśnienie

  1. Wzorcowa odpowiedź: Poeta czuł się wyższy dzięki mądrości filozoficznej, która uczy spokoju wobec cierpienia. Po śmierci dziecka okazało się, że ta mądrość go nie ochroniła, więc cierpi jak każdy inny człowiek, „jeden z wiela”.

    Za co jest punkt (sprawdzasz sam):

    • nie przeczę wierszowi: moja odpowiedź nie jest sprzeczna z treścią przytoczonego fragmentu
    • piszę, że poeta stracił wysoką pozycję i jest teraz jednym z wielu zwykłych ludzi, cierpiących jak inni

    Typowa odpowiedź za 0 punktów: „Poeta zrzucił z siebie cały ból dzięki mądrości.” — To przeciwieństwo: mądrość nie ukoiła bólu, dlatego poeta mówi o „zrzuceniu” z wysokości.

Rozwiąż zadanie tego typu

W trenerze to zadanie ma za każdym razem inną treść, a wynik liczy się do twojego postępu.

Inne typy zadań w tym dziale